मुक्तक

शिशिर लाई चुनौंति दिंदै , मुसुक्क हांस्छन यि फूलहरु

प्रकृति संग माया र प्रिती , लुसुक्क गांस्छन यि फूलहरु

यि संग बात मारेर बस्दा, बिर्साई दिन्छन दुःख र पिडा

योदिल भित्र दन्केको आगो,भुसुक्क नास्छन यि फूलहरु  

डाक्टर र म
**********
उस्तै गाउंमा ,
उस्तै ठाउंमा ,
जन्मिएको पो त ।
उस्तै स्कूलमा ,
अक्षर चिनेको ।
वर्णमाला किताव एउटै,
सरस्वतिको तस्विर वाला ।
त्यो पनि थांग्नु ,
दाजुले सांवा अक्षर चिनेर ,
चिल्थो बनाएको ।
तर,
उसको र मेरो,
भाषा फरक भयो ।
म आग्रह गर्छु ,
उ आदेश दिन्छ ।
म आशा खोज्छु ,
उ निराशा दिन्छ ।
तर उसको आदेश,
म सजिलै बुझ्दिन।
र बुझ्न चाहन्न पनि ।
उसको विज्ञानको भाषा ।
मेरो जीवनको भाषा ।
सायद लिपिहरु छुट्टै ,
हुनु पर्दछ ।
मेरो रोगको बिषयमा ,
उसलाई म केही भन्दिन ।
किन कि ,
उ जीवनको भाषा बुझ्दैन ।
म बिज्ञानको भाषा बुझ्दिन ।
तर उ चतुर छ ,
मेरो रोगको गहिराई देख्छ ।
झांक्रीले शरिर भित्रको,
बोक्सी लाई देखे जस्तै ।
मलाई मृत्यु संग डर लाग्छ ,
उ भने म बांच्दा डराउंछ ।
उसले भन्छ ,
म संजोगले बांचें भने ,
पुनः मर्नेछु  ,
औषधिको अभावले ।
पैसाको अनिकालले  ।
र मान्छेको तिरस्कारले ।
लाग्दछ ,
उसको र मेरो ,
आंखा पनि फरक छ ।
उसले अनगिन्ति ,
मृत्यु देख्यो ।
सायद म भित्रको
मृत्यु पनि देख्दै छ ।
तर मैले मृत्यु देख्दिन ।
अंह पटक्कै देख्दिन ।
म देख्छु ,
मात्र डाक्टर ।
उसको सेतो कोट ।
निला राता साना ठूला ,
क्याप्सुल र चक्कीहरु ।
उसको स्टेथेस्कोप ।
अर्थात मेरो सारा ,
भरोषाको केन्द्रबिन्दु ।
उसको र मेरो ,
समय पनि मिल्दैन ,
उ भेट्ना साथ छुट्टिने भन्छ,
म छुट्टिए पछि पनि ,
भेटौं भन्छु ।
उ समय छैन भन्छ ,
म संग समय मात्र छ ।
म संग मैं मात्र छु ,
उ संग म जस्ता धेरै छन ।
यथार्थमा ,
डाक्टर र म विच ,
निकै भिन्नता छ  ।
भू-लोक र देव लोक जस्तै ।
नेता र जनता जस्तै ।
                 -०-

मुक्तक
******

घाईते कुकुर रुन्छ ,  पिडाले जब सताउंछ
खोर भित्रको खसी रुन्छ,पानी जब तताउंछ
दर्द नबुझ्नेले भन्छ , आवाज  मिलेन रोयको
जान्नु पर्छ  यहां रुन ,  रुने सुत्र पो  बताउंछ
                            -०-

गजल
*****
यो  आंखाको  भाकाले, गाएको  बुझ्छु
त्यो मुहारको चम्काईले, खाएको बुझ्छु 

झुक्याई दिएं भनि,  तिमी मक्ख पर्छ्यौ
तिमी  नित्य  मेरो  छेउ,  धाएको  बुझ्छु 

दिए  जस्तो   तिमीलाई,  लाग्दैन  होला
तिमीले  जे  ठान,  म त  पाएको  बुझ्छु 

त्यो  दिलको छानो,  तिमी  उदांगो संझ
म   त   सुनकै   पाताले,  छाएको  बुझ्छु 

मुखले    जे    भन,    मन   पढछु    मैले
अव्यक्त नै  होस,  माया  लाएको  बुझ्छु
                          -०-

मुक्तक

राजनीति घिन लाग्दो ,पारेर छाड्यौ
मूल्य  र मान्यताहरु , मारेर छाड्यौ
जन्ति मलामी समेत,राजनीति बोल्छ
अनेकताको बिषवृक्ष , सारेर छाड्यौ

बृद्ध मान्छे हराएको सूचना
**********************
  शितलपाटीको त्यो पत्रिका पसलमा सबै पत्रिकालाई स्टिच लगाईएको हुन्यो । मुखपृष्ठमा भयको हेडलाईन
बाहेक अरु पढन मिल्दैन थियो । वृस्तित रुपमा पढनु छ भने  पत्रिका किन्नै पर्ने  । देशको ताजा राजनीतिक घटनाक्रम बुझ्न त्यै मुखपृष्ठले प्रर्याप्त लाग्थ्यो मलाई ।  मैले कुनै दिन पनि पत्रिका किनिन । तर हरेक दिन सांझ पख त्यो पसलको पेटीमा पुग्नु मेरो नित्य कार्य भित्रै पर्दथ्यो ।
केही दिनयता देखिरहेको छु  एकजना बृद्ध पसलमा आएर सबैजसो दैनिक पत्रिका खरिद गर्थे र सरसर्ति पाना पल्टाउंथे,  एक दुई मिनेटमै पढि सके जस्तै गरी पुनः पत्रिका पेटीमै छाडेर जान्थे ।
आज मैले केही हिम्मत झिकेर सोधें " बा तपांई किन सधैं यति धेरै पत्रिका किन्नु हुन्छ ? आखिर केही पढेजस्तो पनि लाग्दैन !
"बाबु ! कुनै पत्रिकामा मेरो तस्विर छ कि भनेर हेर्छु । " बृद्धले निकै निरास भावमा भने ।
मलाई अचम्म लाग्यो !
मैले पुनः सोधें " पत्रिकामा तपाईंको तस्विर किन छापिन्छ र बा ?"
उनले भने " बाबु ! घरमा छोरा बुहारीको कचकच हरेक दिन  सहेकै थिएं  । बिहान चिया नपिएको महिनौं भयो । हुंदा हुंदा सांझ बिहानको खाना समेत कटौती हुन थाल्यो । छरछिमेक संग गुनासो गरौं कसैले विश्वास गर्दैन, किन कि मेरो छोरो गाउंमा ठूलो मान्छे भयको छ ,निकै कमाएको छ उसले  ! मेरो कुरा सुनिदिने  भनेको जहान थिई , उ बितेको पनि चार बर्ष भयो । सोचें , म केही दिन हराई दिन्छु , कसो नखोज्लान । सात महिना भयो घर छोडेको , मेरो तस्विर सहित बृद्ध मान्छे हराएको सूचना पत्रिकामा आयो भने घर फर्कन्छु भनेर हरेक दिन पत्रिका किनेर हेर्छु । तर म हराएको सूचना कहिल्यै आएन । अब भोली देखी त पत्रिका किन्ने पैसा पनि छैन !" भन्दा भन्दै उनको आंखाले  आंशुको भल थेग्न सकेनन  ! सायद बृद्ध अरु  कहानी सुनाउन खोज्दै थिए , तर थप कहानी सुन्ने हिम्मत म संग पनि थिएन ।  मलाई रात भरी निन्द्रा परेन । यसो झकाउन लाग्यो , तिनै बृद्धको झल्को आई दिन्थ्यो ।
                                   -०-

रहर

****

रहर छैन मलाई बांच्न ,

तर मर्न पनि चाहन्न म ।

मलाई शंका छ ,

म मरे पछि,

पुर्व मृतकहरु लाई जस्तै ,

कथित जिउंदोहरु ले भन्ने छन ,

उ असल र इमान्दार थियो ।

हकि र मेहनती थियो ।

सोझो थियो सत्य बोल्थ्यो ।

भ्रष्टाचार कहिल्यै गरेन ।

समग्रमा  महान थियो ।

त्यसैले मर्न चाहन्न म ।

किन कि,

झुटो मन पर्दैन मलाई ।

मलाई थाहा छ ,

मरेका मान्छेको विषयमा ,

सधैं झुटको खेती गरिन्छ ।

म मरे पछि पनि ,

परम्परा दोहोरिन सक्छ ।

त्यसैले मर्न चाहन्न म ।

कति मृतक त साच्चै महान थिए ,

मरि सकेर पनि जिउंदै ।

त्यसैले ,

जिउंदै मरेकाहरु संग धेरै संगत भयो ,

अब मरेर जिउंदै रहेकाहरु संग,

संगै जिउने रहर छ ।

                           -०-

झरेको पात
*********
सुमधुर गीत गाउंदै,
वटवृक्षको पात झर्यो ।
जमीनमा झर्नै लाग्दा ,
अचानक लय फेरियो ,
अब गीत होईन भजन सुनियो ।
माथीको हांगा चिच्यायो ,
याद गर्नु हामी गाडिनु हुन्न ,
हाम्रो त जल्ने परम्परा छ ।
हामी संग औजार छैन ,
दाउरा भने आफ्नै छ ।
पातले सुन्यो या सुनेन ,
आखिर उ जमिनमा खस्यो ।
एक हुल मान्छे आए ,
डोकोमा सोत्तर सोहोरियो ,
पात डोकोको पिंधमा पुग्यो ।
मान्छेले भैंसीको गोठमा बिच्छ्यायो ,
उत्तम गोबरमल  बन्यो ।
पातले बनेको मल ,
काउली बारिमा फिंजाईयो ।
ठुलो काउली फूल्यो,
किसान प्रशन्न देखियो ।
न गाडियो न जलाईयो ,
मरे पछि त उ मल बन्यो ।
उसको आत्मा सन्तुष्ट छ ,
कम-से-कम मरे पछि
कसैलाई खुशी दिन सकियो ।
                          -०-


उहिले , पसलहरुमा देखिन्थ्यो -
" ग्राहक हाम्रो भगवान हुन " लाग्थ्यो पसलेले हामी भित्रको भगवान देख्दो रहेछ !
अचेल  -
" तपाईं क्यामेराको नजरमा हुनुहुन्छ " लाग्छ पसलेले हामी भित्रको चोर देख्दै छ ।
पसले बदलियो कि हामी खै भेउ पाईएन !
                               -०-

मुक्तक

त्यो सत्तामा जावस ,रावण या राम 
सिता रहने छ ,सबै पिडितको नाम
रावणको शासनमा ,दिउंसै लुटिन्छ
रामराज्यले दिन्छ , आगोको डाम